30 Aralık 2018

Asitler ve Bazlar

Asitler ve Bazlar

Asitler: Sulu çözeltilerinde hidrojen iyonu (H+) oluşturan maddelere asit adı verilir.

Günlük yaşamda kullandığımız yiyeycek ve içeceklerin içinde asitler bulunur.
Tatları ekşidir, asitler meyvelerin ekşi tat vermesini sağlar. Örneğin: Limonda Sitrik asit, Çilekte Folik asit, Üzümde Tartarik asit, Sirkede Asetik asit, Elmada Malik asit, Yoğurt ve Sütte Laktik asit bulunur.
Asitlerin Özellikleri;
·        Tatları ekşidir. Ancak asitlerin tatlarına bakmak tehlikelidir.
·        Kuvvetli asitler yakıcı ve cildi tahriş edici özelliğe sahiptir.
·        Sulu çözeltileri elektriği iletir.
·        Asitlerin pH değeri 0-7 aralığındadır.
·        Mavi turnusol kâğıdının rengini kırmızıya çevirir.
Günlük yaşamda kullanılan başlıca asitler;
Sülfirik asit (H2SO4), otomobil akülerinde kullanılır.
Hidroklorik asit (HCl), Midemizde besinlerin sindirilmesine yardımcı olur.
Nitrik asit (HNO3), Kezzap olarakta bilinir, dinamit yapımında ve gübre üretiminde kullanılır.
Fosforik asit (H3PO4), ilaç ve gıda sanayisinde kullanılan bir asittir

Bazlar: Sulu çözeltilerinde hidroksit (OH-) iyonları oluşturan maddelere baz adı verilir.

Bazların tadı acıdır. Bazlar cilde kayganlık hissi verir. Örneğin sabunla elinizi yıkadığınızda elinizin kayganlaştığını hissedersiniz.
Bazların Özellikleri;
·        Tatları acıdır. Ancak bazların tatlarına bakmak tehlikelidir.
·        Cilde kayganlık hissi verir.
·        Sulu çözeltileri elektriği iletir.
·        Bazların pH değeri 7-14 aralığındadır.
·        Kuvvetli bazlar, tahriş edici özelliğe sahiptir.
·        Kırmızı turnusol kâğıdının rengini maviye çevirir.
Günlük yaşamda kullanılan başlıca bazlar;
Sodyum hidroksit (NaOH), sabun ve lavabo açıcılarının yapımında kullanılır.
Potasyum hidroksit (KOH); arap sabunu, şampuan, pil ve gübre yapımında kullanılır.
Kalsiyum hidroksit (Ca(OH)2), çimento ve harç yapımında kullanılır.
Amonyaktan (NH3), emizlik malzemeleri, gübre ve patlayıcı yapımında kullanılır.

Asit ve Baz Maddelerin Belirlenmesi;
Bir asidin çözünerek hidrojen iyonları (H+) oluşturduğu çözelti asidik çözelti, bir bazın çözünerek hidroksit iyonları (OH–) oluşturduğu çözelti ise bazik bir çözeltidir.
Bir çözeltinin asitlik ve bazlık derecesini tarif eden ölçü birimine pH adı verilir.
Maddelerin pH değerlerini ölçmek için pH kâğıtları da kullanılabilir.
Çözeltilerin pH değeri pH metre adı verilen bir cihaz ile ölçülebilir.
·        pH değerleri 7 olan çözeltiler nötr olarak nitelendirilir.
·        pH değerleri 0-7 arası olan çözeltiler asidik olarak nitelendirilir.
·        pH değerleri 7-14 arası olan çözeltiler bazik olarak nitelendirilir.
Çözeltide renk değişimine neden olarak, çözeltinin asit yada baz olduğunu belirlememizi sağlayan maddelere indikatör ya da ayıraç adı verilir.
Turnusol Kağıdı: Asitlerde kırmızı, bazlarda mavi renk alır.
Fenolftalein çözeltisi: Asitlerde renksiz, bazlarda pembe (Kırmızı) renk alır.
Metil Oranj çözeltisi: Asitlerde kırmızı, bazlarda sarı renk alır.
Mor Lahana Suyu: Asitlerde kırmızı, bazlarda mavi renk alır.

Asitlerin ve Bazların Maddeler Üzerindeki Etkileri
Asitler ve bazlar maddelerin rengini değiştirebilir, gaz çıkışına neden olabilir ya da maddeleri tahriş edebilir.
·        Tuz ruhu, çamaşır suyu gibi temizlik ürünleri kuvvetli asit ve baz içerir. Doğrudan temas etmek ciltte yanıklara neden olur ya da cildi tahriş eder.
·        Asitler metal, mermer yüzeyleri aşındırır.
·        Asitler dişlerin çürümesine neden olur.
·        Asitli içecekler ülser, reflü, gastrit hastalıklarına neden olur.
·        Bazlar cam ve porselen eşyaları aşındırır ve kristal cam eşyalar zamanla matlaşır.
·        Temizlik ürünlerinde kullanılan asit ve bazlar birbirleriyle karıştırıldığında tepkimeye girebilir ve zararlı gazlar açığa çıkabilir

Asit Yağmurları

Endüstriyel faaliyetlerin ve enerji tüketiminin fazla olduğu yerlerde yakılan kömür, petrol gibi fosil yakıtlardan karbondioksit (CO2), kükürtdioksit (SO2) ve azotdioksit (NO2) gazları açığa çıkar. Bu gazlar, bulutlardaki su buharıyla tepkimeye girerek sülfürik asit (H2SO4) ve nitrik asit (HNO3) gibi asitlerin oluşumuna neden olur.
SO2  +   H2O   ------->   H2SO4   (Sülfürik asit)
NO2  +   H2O   ------->   HNO3     (Nitrik asit)
CO2  +   H2O   ------->   H2CO3     (Karbonik asit)
Bu asitler, yağmur gibi doğa olayları sonucunda yeryüzüne inmektedir. Bu yağmurlara asit yağmurları adı verilir.

Asit Yağmurlarının Zararları

1.    Topraktaki kalsiyum, magnezyum, potasyum elementlerini çözerek toprağın mineral bakımından fakirleştirir.
2.    Ormanların kurumasına neden olur.
3.    Tarihi binalara ve eserlere zarar verir.
4.    Deniz, göl sularına karışarak burada yaşayan canlıları olumsuz etkiler.
5.   Araçların ve metal yüzeylerin aşınmasına neden olur.

0 Comments: