2 Ocak 2021

Isı Maddeleri Nasıl Etkiler

Isı alan maddelerin sıcaklıkları artar, ısı veren maddelerin sıcaklıkları azalır.
Maddeler ısı alıp verirken boy ve hacimlerinde değişmeler meydana gelir.
Isı alan maddelerin boyları uzar ve hacimleri artar.
Isı veren maddelerin boyları kısalır ve hacimleri azalır.
Genleşme ve Büzülme

1.Genleşme

Maddelerin ısı alarak hacimlerinin artmasına genleşme denir.
Maddeler genleşmesi için dışarıdan ısı almaları gerekir.
Genleşen maddelerin boyları uzar ve yüzey alanı genişler.
Genleşen maddelerin hacimleri artar ve kapladıkları alan artar.
Örnek: Yazın sıcak hava etkisiyle elektrik tellerinin uzayarak sarkması genleşmedir.

2.Büzülme

Maddelerin ısı vererek hacimlerinin azalmasına büzülme denir.
Maddelerin büzülmesi için dışarıya ısı vermeleri gerekir.
Büzülen maddelerin boyları kısalır ve yüzey alanı küçülür.
Büzülen maddelerin hacimleri azalır ve kapladıkları alan küçülür.
Örnek: Kışın soğuk hava etkisiyle elektrik tellerinin kısalarak gerginleşmesi büzülmedir.

Not: Elektrikli araçlarda kullanılan termostatlar genleşme ve büzülmeye göre çalışır.

Soru 1: Isı alan maddelerin boyları hacimleri artar, ısı veren maddelerin hacimleri azalır.
Aşağıdaki verilen örneklerden hangisi genleşmeye örnektir ?
A) Elektrik tellerinin yazın uzayarak sarkması.
B) Tren rayları arasındaki boşluğun kısın artması.
C) Sıcak suda bekleyen kavanoz kapaklarını kolay açılması
D) Sıcakta bekleyen futbol topunun şişmesi.

Cevabı Görmek İçin Tıklayınız.

Çözüm: Genleşen maddelerin boyu ve hacmi artar. Tren rayları arasındaki boşluğun artması rayların büzülmesi sonucu oluşur. Cevap B’dir.


Not: Maddenin katı, sıvı ve gaz hallerinin hepsinde genleşme ve büzülme görülür.

Katılarda Genleşme ve Büzülme

1.Tren rayları yazın genleşir, kışın büzülür o yüzden raylar arasına boşluk bırakılır.
2.Gözlüklerin çerçeveleri ısıtılarak genleşir cam takılır ve çerçeve soğuyarak büzülür cam çerçeveye sıkıca yerleşir.
3. Sıkışan kavanoz kapakları sıcak suda bekletilir, genleşme sonucu kapak kolayca açılır.

Sıvılarda Genleşme ve Büzülme

1. Termometrenin içindeki sıvı ısı alınca genleşir ve sıvı seviyesi yükselir, ısı verince büzülür ve sıvı seviyesi alçalır.

Gazlarda Genleşme ve Büzülme

1. Sıcak hava balonları içindeki hava ısınınca genleşir ve hacmi artar, hava ısı verince büzülür ve hacmi azalır. Balon genleşip büzülme sayesinde kontrol edilerek uçurulur.
2. Futbol Topu soğukta büzülür havası iner ve sıcakta genleşerek şişer.

Not: Her maddenin genleşme ve büzülme miktarı birbirinden farklıdır.
Bir madde ısıtıldığında ne kadar genleşiyorsa, soğutulduğunda da o kadar büzülür.


Soru 2:Aynı boyda alınan K, L ve M maddelerinin aynı ortamda ısıtma işleminden sonraki boyları aşağıdaki gibidir.

Genleşme ve Büzülme Soru

Bu maddelerde soğutma yerine soğutma işlemi uygulanırsa büzülme miktarları arasındaki ilişki nasıl olur?
A) M > K > L
B) L > K > M
C) L > M > K
D) M > L > K


Cevabı Görmek İçin Tıklayınız.

Çözüm: Bir madde ısıtıldığında ne kadar genleşiyorsa (M>K>L), soğutulduğunda da o kadar büzülür. Cevap B’dir.




0 Yorumlar: